Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về củng cố Nhà nước pháp quyền thời kỳ đầu cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại
Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại

Mô hình đó như thế nào? Đó thực sự là một quá trình trăn trở, tìm tòi, vừa học, vừa làm, vừa bổ sung ngày một thêm hoàn chỉnh, Mối quan tâm đầu tiên của Chủ tịch Chính phủ lâm thời là phải củng cố nhà nước pháp quyền dân chủ nhân dân, quản lý Nhà nước phải bằng pháp luật. Nhà nước phải có luật pháp mới có đủ uy tín, quyền lực để bảo đảm và bảo vệ độc lập dân tộc và cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho toàn dân, góp phần xây dựng một thế giới hòa bình, văn minh thực sự. Do đó, ngoài những công việc lãnh đạo đất nước với trăm công ngàn việc, Chủ tịch  Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm củng cố xây dựng hệ thống pháp luật.

Trong Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam, từ rất sớm đã chứa đựng tư tưởng pháp luật cách mạng và tiến bộ. Trong bài ca về 8 yêu sách mà Nguyễn Ái Quốc gửi cho các nước đồng minh họp Hội nghị Vécxây đầu năm 1919 có hai câu:

“ Bảy xin Hiến pháp ban hành

Trăm điều phải có thần linh pháp quyền”.

Trong phiên họp đầu tiên của Chỉnh phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà ngày 3-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Trước chúng ta bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có Hiến pháp. Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu”.  Tháng 11 năm 1946, chỉ một thời gian rất ngắn sau ngày Bác đọc Tuyên ngôn độc lập, cuộc Tổng tuyển cử đã thành công tốt đẹp. Thắng lợi đó là một minh chứng hùng hồn nói lên cơ sở pháp lý vững chắc của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Sau đó, bản Hiến pháp đầu tiên được thông qua. Sự kiện này đặt nền móng cho việc xây dựng nhà nước kiểu mới ở Việt Nam, theo nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Qua mỗi bước ngoặt lịch sử, Nhà nước ta đều có Hiến pháp và một hệ thống pháp luật ngày càng đầy đủ hơn và hoàn thiện hơn.

Thời kỷ đầu của Chính phủ lâm thời, điều kiện chưa tổ chức được cơ quan lập pháp, Bác Hồ trên cương vị Chủ tịch Chính phủ lâm thời đã ký một loạt các sắc lệnh cấp bách làm cơ sở pháp lý quản lý đất nước. Điều đặc biệt, trước khi có Hiếp pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh giữ lại mọi luật lệ của chế độ cũ trừ những điều luật trái với nền độc lập, tự do. Theo quan niệm của Người: Một xã hội không thể hoạt động không có pháp luật. Từ ngày 1- 9-1945 đến ngày 30- 5- 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban bố 90 sắc lệnh liên quan đến mọi mặt của xã hội, trong đó gần một nửa là những sắc lệnh củng cố hệ thống pháp luật Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Từ việc ra sắc lệnh ban bố Hiến pháp mới, Tổng tuyển cử đến việc tổ chức các cơ quan pháp luật như: Lập các tòa án, tổ chức đoàn luật sư, ban hành các luật… sự ra đời của các sắc lệnh này nhằm xóa bộ máy chính quyền quan lại, quan liêu cũ, thay bằng một hệ thống quản lý nhà nước kiểu mới, thay đổi luật pháp thực dân, luật pháp nô lệ phụ thuộc kiểu thuộc địa phong kiến bằng luật pháp dân chủ nhân dân.

Đặc biệt trước ngày đọc Tuyên ngôn độc lập, ngày 1- 9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 3 về Tiết quân luật tại Hà Nội. Điều đó cho thấy sự quan tâm của Người đối với việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật. Tiếp đó, những sắc lệnh Chủ tịch Hồ Chí Minh ký thời kỳ đầu Chính phủ lâm thời trong điều kiện chưa tổ chức được cơ quan lập pháp, những sắc lệnh của Người có giá trị pháp lệnh Nhà nước. Sắc lệnh ra đời được nhân dân hết lòng ủng hộ vì trước hết nó phục vụ cho quyền lợi của quảng đại quần chúng nhân dân, phục vụ cho lợi ích của dân tộc, quốc gia, phản ánh mọi nguyện vọng dân chủ trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục… được nhân dân tin tưởng và bảo vệ. Sắc lệnh số 34 về việc thành lập Ủy ban dự thảo Hiến pháp; Sắc lệnh số 39 về việc thành lập Ủy ban dự thảo thể lệ Tổng tuyển cử; Sắc lệnh số 13 ấn định cách tổ chức của Tòa án; Sắc lệnh số 46 về tổ chức Đoàn Luật sư; Sắc lệnh số 53 quyết định Quốc tịch Việt Nam… Những sắc lệnh của Chính phủ lâm thời ra đời dã góp phần quan trọng trong việc xây dựng nền móng của chế độ mới.

Ngoài việc ban hành các sắc lệnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đề cao công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật sâu rộng trong cán bộ, nhân dân. Làm sao mọi người có kiến thức pháp luật, tự giác chấp hành pháp luật và tham gia tích cực vào việc giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, của những người có chức có quyền vào việc chống vi phạm pháp luật. Đó là việc lâu dài nhưng đòi hỏi phải làm tốt thì pháp luật sau khi được công bố mới thực hiện tốt được.

Những ngày đầu có chính quyền cách mạng trong thế nước “ngàn cân treo sợi tóc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua những thác gềnh mang theo những thành quả lớn lao làm nền tảng cho một quốc gia đó là một thể chế chính trị được thiết lập vững chắc với việc thành lập các cơ quan lập pháp, tư pháp và hành pháp.

Theo Phí Hồng Vân (QĐND)

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Tin mới nhất

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật

Bổ nhiệm đồng chí Lê Huy Nam làm Tổng biên tập Tạp chí Tuyên giáo

Bổ nhiệm đồng chí Lê Huy Nam làm Tổng biên tập Tạp chí Tuyên giáo

(TG) - Ngày 17/10, tại Hà Nội, đồng chí Võ Văn Phuông, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương đã trao quyết định bổ nhiệm cho đồng chí Lê Huy Nam, nguyên Giám đốc Cơ quan Thường trú Đài Tiếng nói Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, làm Tổng biên tập Tạp chí Tuyên giáo.